Authentiek leiderschap in een tijd van verandering
Fotocredits: iStock Images
In een wereld die sneller verandert dan ooit, staan leiders voor complexe uitdagingen. Technologische ontwikkelingen, een groeiende mentale en fysieke uitval onder werknemers, en de roep om meer menselijkheid binnen organisaties maken duidelijk dat traditioneel leiderschap tekortschiet. De tijd van top-down beslissingen en puur rationeel gestuurd management is voorbij. Wat vandaag nodig is, zijn leiders die zichzelf kennen, verbinding maken met anderen en in staat zijn te navigeren door onzekerheid. Dit vraagt om authentiek leiderschap: een vorm van leiderschap die diepgeworteld is in zelfbewustzijn, integriteit en de moed om buiten de gebaande paden te treden.
De ontwikkelingsniveaus van authentiek leiderschap
Leiderschap is geen statisch gegeven; het ontwikkelt zich in fasen, net zoals een individu zich ontwikkelt door verschillende stadia van bewustzijn. Het helpt om te begrijpen hoe leiders door deze fasen groeien en welke uitdagingen en doorbraken ze tegenkomen.
Pre-persoonlijk leiderschap – Reactief handelen In de vroege fase van leiderschapsontwikkeling is er vaak sprake van reactief gedrag. De leider baseert beslissingen vooral op externe verwachtingen, regels en structuren. Er is weinig reflectie op de eigen drijfveren en emoties. Het risico in deze fase is dat men vasthoudt aan verouderde bedrijfsculturen en patronen zonder na te gaan of deze nog effectief zijn.
Persoonlijk leiderschap – Bewustwording en eigenaarschap. In deze fase groeit het zelfbewustzijn van de leider. Er ontstaat een dieper begrip van eigen overtuigingen, angsten en blokkades. Veel bestuurders en leidinggevenden ervaren hier een interne strijd: ze beseffen dat oude patronen niet meer werken, maar durven de sprong naar een nieuwe manier van leidinggeven nog niet te wagen. Angst voor verlies van controle of weerstand binnen de organisatie houdt hen tegen. Toch is dit het moment waarop échte groei mogelijk is: door zelfreflectie en het nemen van verantwoordelijkheid voor hun eigen ontwikkeling.
Transpersoonlijk leiderschap – Leiderschap vanuit essentie. De meest ontwikkelde vorm van leiderschap overstijgt het ego. Hier ontstaat ruimte voor een bredere visie, waarin de leider niet langer enkel bezig is met winst, efficiëntie en controle, maar ook met welzijn, duurzaamheid en zingeving. Dit vraagt om loslaten van de drang om alles te beheersen en vertrouwen op de kracht van samenwerking en intuïtie. Authentieke leiders in deze fase zijn in staat om systemische veranderingen in gang te zetten, waarbij zij organisaties transformeren naar een plek waar mensen floreren in plaats van overleven.
Waarom houden bestuurders vast aan oude patronen?
Ondanks de duidelijke noodzaak tot verandering, blijven veel bestuurders en leidinggevenden vasthouden aan verouderde structuren. Waarom? Vaak is angst de kern van deze weerstand. Angst voor verlies van controle, angst voor weerstand van medewerkers of angst om ‘soft’ over te komen in een prestatiegerichte omgeving. Dit leidt tot een vicieuze cirkel: men erkent dat huidige strategieën niet werken, maar blijft ze toch toepassen omdat de alternatieven onbekend of oncomfortabel aanvoelen. Dit is niet alleen ineffectief, maar kost organisaties ook bakken met geld door een hoog verloop en langdurig verzuim.
De transitie naar authentiek leiderschap
De weg naar authentiek leiderschap vraagt om moed en commitment. Het is een proces van transformatie waarin een leider zichzelf opnieuw leert kennen, oude overtuigingen loslaat en nieuwe manieren van werken en verbinden omarmt. Dit is waar de aanpak van REAKIRA een verschil maakt. Bij REAKIRA Herstelacademie hanteren we een integrale benadering waarbij we authentiek leiderschap benaderen als een proces dat diepgeworteld is in de ontwikkeling van de mens. Onze visie laat zien dat leiderschap niet slechts een vaardigheid is die men aanleert, maar een doorleefde ervaring die voortkomt uit een diepgaand inzicht in de eigen ontwikkeling. Wij bieden een kader en begeleiding om leiders te ondersteunen in deze ontwikkeling, zodat zij niet alleen zichzelf, maar ook hun organisaties en teams op een hoger niveau kunnen brengen. Wij helpen leidinggevenden om de transitie te maken van reactief naar authentiek en transpersoonlijk leiderschap.
De ‘holarchie’ als kompas
Het proces van ontwikkeling kunnen we visualiseren aan de hand van de holarchie, die we binnen REAKIRA vergelijken met de structuur van Matroesjka-poppetjes. Elk poppetje symboliseert een niveau van ontwikkeling dat onlosmakelijk verbonden is met de andere lagen. Wanneer iemand vastloopt in zijn leiderschap, is het cruciaal om te ontdekken op welk niveau er aandacht nodig is.
Fysiek niveau (overleven): Dit is de basis waarop alle andere niveaus rusten. Het omvat fysieke gezondheid, instincten en basale emoties. Als een leider zichzelf fysiek verwaarloost, kan dit leiden tot stress, burn-out en een verminderde veerkracht in uitdagende situaties. Binnen authentiek leiderschap betekent dit het belang van goed zelfzorg en het bewaken van balans.
Emotioneel niveau (zelfbewustzijn): Hier ontwikkelen we bewustzijn over onze emoties, onze identiteit en ons zelfbeeld. Een leider die zijn of haar emoties niet begrijpt of reguleert, kan onbewust reageren vanuit angst of onzekerheid. Binnen REAKIRA ondersteunen we leiders om zich bewust te worden van deze patronen, zodat ze vanuit innerlijke rust en vertrouwen leiding kunnen geven.
Sociaal niveau (relaties): Dit niveau draait om verbindingen met anderen. Hoe ga je als leider om met samenwerking, communicatie en empathie? Veel leiders ervaren uitdagingen in het balanceren van hun eigen belangen met die van hun team. Hier is het cruciaal om aandacht te geven aan sociale intelligentie en het vermogen om een veilige en open werkomgeving te creëren.
Zelfontwikkeling (identiteit en waarden): Dit niveau gaat over de diepere drijfveren van een leider. Wat zijn de kernwaarden en overtuigingen die iemand drijven? Veel leiders raken vast omdat ze zich conformeren aan externe verwachtingen zonder hun eigen intrinsieke motivatie te onderzoeken. Echte leiders durven hun eigen waarden en visie te volgen en inspireren anderen om hetzelfde te doen.
Transpersoonlijk niveau (groter geheel): Dit is het niveau waarop leiderschap een hoger doel dient. Hoe draagt het werk bij aan een groter geheel? Leiders die zich op dit niveau bevinden, handelen niet alleen vanuit eigenbelang, maar vanuit een visie die anderen inspireert en een duurzame impact maakt.
Tijd voor verandering
De vraag is niet langer óf organisaties deze stap moeten zetten, maar wanneer. De leiders van morgen zijn zij die vandaag de moed hebben om zichzelf onder ogen te komen en vanuit authenticiteit en visie een nieuwe koers durven varen.
We dienen ons af te vragen of het blijven focussen op technieken, modellen en strategieën zonder stil te staan bij de onderliggende ontwikkelingsniveaus van de mens het gewenste effect sorteert en waarom we dit blijven doen. Dit leidt tot situaties waarin leiders nieuwe methodieken proberen toe te passen zonder de fundamentele lagen van hun eigen groei en zelfinzicht te verstevigen. Dit is als een huis bouwen op een zwakke fundering – vroeg of laat ontstaan er scheuren.
Bestuurders en beleidsmakers dienen zich bewust te zijn dat leidinggevenden niet enkel strategische pionnen zijn, maar mensen met een eigen ontwikkelingsgeschiedenis. De echte verschuiving in leiderschap gebeurt niet door oppervlakkige aanpassingen, maar door een fundamenteel begrip van hoe mensen zich ontwikkelen en hoe blokkades in dit proces authentiek leiderschap kunnen belemmeren.
De tijd is aangebroken om een andere koers te varen. Managers en leidinggevenden hebben de taak om bestuurders hierop te wijzen, want de huidige methodes leveren simpelweg niet de gewenste resultaten op. REAKIRA biedt het kompas om authentiek leiderschap daadwerkelijk te creëren en te borgen binnen organisaties.
Het is tijd voor een leiderschap dat niet alleen zichtbaar, maar ook voelbaar en duurzaam is.
Gezonde groet,
Dr. Jeroen de Jong
Founder | DGA